سیستم های مدیریت زیست محیطی

ایزو 14005 سنجش بلوغ و پیاده سازی را آسان تر می سازد

ایزو 14005:2010، سیستم های مدیریت محیط زیست – خط مشی هایی برای پیاده سازی مرحله بندی شده یک سیست مدیریت محیط زیست، شامل استفاده از ارزیابی عملکرد زیست محیطی، تهیه گردیده تا به سازمانها به ویژه شرکت های متوسط و کوچک کمک می کند برای پیاده سازی و توسعه یک سیستم مدیریت زیست محیطی از رویکردی مرحله ای استفاده نمایند. این استاندارد بدون توجه به سطح توسعه، فعالیت یا مکان برای هر سازمانی قابل استفاده است.

این استاندارد دراصل توسط کمیسیون اروپایی (EC) اجباری شد و بدون توجه به نقطه شروع در سازمان نحوه اجرای مرحله به مرحله سیستم مدیریت محیط زیست را توضیح می دهد، و به مرحله ای می رساند که الزامات ایزو 14001 (سیستم های مدیریت زیست محیطی) تحقق می بخشد.

ایزو 14005 مرجع های مخصوص EMAS برای عملکرد و ارتباط را نیز شامل می شود، زیرا دستور کمیسیون اروپایی به نقشه ممیزی و مدیریت اکو اتحادیه اروپا (EMAS) به عنوان یک نمونه از سیستم هایی که از الزامات خاص ایزو 14001 فراتر رفته اند نیز اشاره دارد.

کاربرد ایزو 14005

اعضای آلمانی ایزو (DIN) بدقت در تهیه ایزو 14005 شرکت داشته اند. چندین مورد کاربرد آن در کشور ارزش آن را برای کاربران مختلف به اثبات رسانده، این امر را می توان در مثال های زیر مشاهده کرد:

v    کابرد1: سنجش بلوغ یک سیستم مدیریت زیست محیطی جاری برای تهیه جدول گواهینامه

یک تولیدکننده بزرگ با بیش از 90 تاسیسات خدماتی و تولیدی در سراسر جهان همان سیستم مدیریت تجاری ترکیبی را در همه جا به کاربسته. اگرچه، با توجه به اندازه، همه بخشها به کسب گواهینامه ایزو 14001 نپرداختند. زمانی که شرکت تصمیم گرفت تاسیسات کوچکتر خود را مشمول کسب گواهینامه خود در آینده سازد، تصمیم گرفت از ایزو 14005 نیز برای سنجش بلوغ هر قسمت با توجه با تحقق تمام الزامات ایزو 14001 یا EMAS استفاده کند.

مراحل موجود در ایزو 14005 مرتبط با سطوح بلوغ، آن طور که در جدول 1 توضیح داده شده به عنوان ابزاری برای خود اظهاری [خود ارزیابی] تاسیسات بدون گواهینامه تهیه شده، و طبق نتایج آن یک برنامه کسب گواهینامه تهیه گردید. این برنامه به تکمیل گواهینامه ایزو 14001 در سه سال آینده منجر خواهد شد.

v    کاربرد 2: سنجش بلوغ سیستم مدیریت زیست محیطی تامین کننده

سنجش پیاده سازی سیستم مدیرت محیط زیست به همراه شبکه توزیع مثال دیگری است از کابرد ایزو 14005.

جهانی سازی اقتصاد یعنی جهانی سازی سراسری تولید. در نتیجه امروزه قطعات بسیاری از محصولات توسط تامین کنندگان متنوعی تهیه می گردد. این تامین کنندگان بطور فرضی در تمام مراحل چرخه طول عمر از تولید مواد خام تا بازیافت و یا دفع محصول نهایی دخیل هستند، و از ابتدا تا انتها بر عملکرد زیست محیطی اثر گذار هستند. این موضوع سوالات زیر را در پی دارد:

ü     آیا یک سازمان از تمام تاثیرات و ریسک هایی که تامین کننده اش به وجود می آورد آگاه است؟

ü     آیا یک سازمان می تواند مطمئن باشد تامین کنندگانش قوانین زیست محیطی را رعایت می کنند؟

ü     آیا تامین کننده از تاثیرات زیست محیطی اش (مانند انتشار کربن) و ریسک های زیست محیطی اش (مانند استفاده از مواد سمی) آگاه است، و آیا اطلاعات آن در دسترس شرکت یا سایر سهامداران قرار دارد.

اگر سیستم مدیریت میحط زیست تامین کننده مطابق ایزو 14001 باشد نشان می دهد که پیش شرط های لازم برای رضایت مشتری، بهبود عملکرد و خصوصیاتی مانند نرخ مشخص قابلیت بازیافت تحقق یافته.

از آنجا که پیاده سازی سیستم مدیریت محیط زیست برای تامین کنندگانی که جنبه های زیست محیطی ساده تری دارند راحت تر است، ممکن است در مقایسه با تامین کنندگان بزرگ تر که جنبه های زیست محیطی پیچیده ای دارند نسبت به اجرای ایزو 14001 بی میلی نشان دهند. به هرحال، تبعیت از الزامات ایزو 14001 نشان دهنده تعهد تامین کننده نسبت الزامات قانونی است، و پیشرفتی مدام است در جهت بهبود عملکرد زیست محیطی محصولات ارائه شده.

با ترکیب با ایزو 14005، امکانات بیشتری برای تامین کننده در تهیه سیستم مدیریت زیست مدیریت وجود دارد، مانند:

  • پشتیبانی از پیاده سازی مرحله ای سیستم مدیریت محیط زیست توسط تامین کنندگان اولیه، و در نتیجه تحقق گواهی ایزو 14001.
  • پیاده سازی سیستم مدیریت زیست محیطی انعطاف پذیر در شبکه تامین با تمرکز بر مسائل حساس در مواردی که محصول تامین کننده تاثیرات کمی بر محیط زیست می گذارد.

ایزو 14005 به پیاده سازی ایزو 14001 در شبکه تامین کمک می کند و سیستم مدیریت محیط زیست در مراحل کوتاه و قابل درکی تحقق می بخشد. پیشنهاد می شود تامین کنندگان دارای جنبه های پیچیده زیست محیطی ابتدا با ایزو 14001 کاملا مطابق باشند.

شرکت های کوچک تر و با اثرات زیست محیطی کمتر می توانند در طول زمان و مرحله به مرحله از طریق ایزو 14005 به بلوغ کامل در ایزو 14001 برسند. اینگونه، پیاده سازی ایزو 14001 آسان تر انجام می شود، و همچنین تلاش برای سازماندهی مشتریان در کنترل پروسه کلی کمتر خواهد شد.

v    کاربرد 3: شناسایی شکاف ها در رویکرد های سیستم مدیریت محیط زیست غیر رسمی با توجه به ایزو 14001

بسیاری از سازمان های کوچک از پیاده سازی ایزو 14001 یا EMAS صرف نظر می کنند، و در عوض از رویکرد مدیریت زیست محیطی «سطح پائین» استفاده می کنند. چنین رویکردهایی در آلمان و نقاط دیگر اروپا وجود دارد، و برای شناخت مزیت ها و معایب آن و اینکه آیا برای گواهینامه ایزو 14001 مفید است یا خیر مطالعاتی انجام شده.

تا کنون معیاری واقعی برای انجام این ارزیابی وجود نداشته. به هرحال در آلمان چند صد شرکت به طور موفق یکی از این رویکرد های مدیریت محیط زیست اجرا کرده اند. به ویژه شرکت های کوچک مسیر سطح پائین را ترجیح می دهند. این موضوع نشان می دهد که برای تشویق شرکت های کوچک به پیروی از رویکرد ایزو 14001 به اقتباس از استاندارد بین المللی نیاز است.

ایزو 14005 ابزار موثری است برای مقایسه رویکردهای سیستم مدیریت جایگزین با الزامات ایزو 14001. کمیته بازبینی زیست محیطی آلمان اخیرا پنج رویکرد برتر مورد استفاده مدریتی را با توجه به پوشش معیار های ایزو 14001 سنجیده است.

جدول 1 مثالی است از استفاده ایزو 14005 برای رده بندی سه رویکرد بر اساس ارتباط آنها با الزامات ایزو 14001.

سه رویکرد سنجیده شده به این شرح هستند: ECOPROFIT، QuB، و EcoStep. با کربرد یک رویکرد در تمام عناصر ایزو 14005، به آسانی می توان به یک دید کلی از شکاف ها رسید.

با اینکه ایزو 14005 به تازگی منتشر شده اما فواید آن در سری استاندارد های 14000 به اثبات رسیده. این ایزو قطعا به گسترش ایزو 14001 به ویژه در شرکت های کوچک کمک می کند.

 

 خانواده استانداردهای ایزو در مدیریت بهینه زیست محیطی